Turizm Sohbetleri'nin yeni bölümleri yayınlandı
TURYİD Yönetim Kurulu Başkanı Kaya Demirer konuk oldu
Turizm Sohbetleri'nin üçüncü ve dördüncü bölümünde, Ekin Grubu Yönetim Grubu Başkanı ve Turizm Gazetesi Yönetim Kurulu Üyesi Halim Bulutoğlu'nın konuğu, TURYİD Yönetim Kurulu Başkanı Kaya Demirer oldu. Demirer, gastronomi turizmini, restoran işletmelerinin güncel durumunu ve Türkiye'deki fiyat algısının gerçek nedenlerini değerlendirdi.
Söyleşide turizmde son dönemde sıkça dile getirilen “Türkiye pahalı bir destinasyon oldu” algısı masaya yatırıldı. Otelcilerin, bu algının önemli bir kısmının yeme-içme fiyatlarından kaynaklandığı yönündeki görüşü hatırlatıldığında, Demirer kısmen katıldığını belirtti.
Demirer, restoranların, sokaktaki enflasyonu otellere göre daha çıplak şekilde yansıttığını,sektörün en büyük iki maliyet kalemi olan ham madde ve insan kaynağında 2020'den bu yana yüzde 750 ila 900'lere ulaşan maliyet artışlarının yaşandığını, buna rağmen sektörün fiyatlarını bu oranlarda artırmadığını söyledi.
Fiyat tartışmalarındaki kırılmanın pandemiyle birlikte oluştuğunu söyleyen Demirer, sürecin sektörü ikiye böldüğünü belirtti: Uzun vadeli bakan, kurumsal işletmeler ile “gecekondu kafasıyla” sektöre giren, deneyimi önemsemeyen işletmeler. Bu ikinci grubun yüksek fiyatları referans almasıyla dengenin bozulduğunu, bunun da turistin özellikle arka sokak işletmelerinde kötü deneyim yaşamasına yol açtığını vurguladı.
2026 daha da kritik
Demirer, sektörün finansal kaynak birikimlerinin hızla azaldığını, kâr edilmeyen yılları sübvanse etmek için oluşturulan rezervlerin tükenme noktasına yaklaştığını ve 2026'nın da kolay bir yıl olacağı konusunda iyimser olmadığını ifade etti. 2026'nın ilk çeyreği sona ermeden düşük maliyetli kredi kaynaklarının açılmasının kritik önem taşıdığını vurgulayan Demirer, aksi takdirde kepenk kapatan işletmelerin sayısının artacağını ve personel maliyetlerinin işletmeler üzerindeki ciddi baskıyı sürdürmeye devam edeceğini dile getirdi. Buna karşın, 2026'da enflasyon artış hızının 2025'e kıyasla daha düşük olacağına inandığını da sözlerine ekledi.
Demirer, bu nedenle son derece kritik bir yıl olacak 2026'da kamu, özel sektör ve çalışanlar arasında hassas bir dengenin kurulması, dayanışma ruhu içinde hareket edilmesi ve en önemlisi de müşteriye ve turiste birlikte sahip çıkılması gerektiğinin altını özellikle çizdi.
Turist profilindeki değişim gastronomiyi etkiliyor
Türkiye'nin toplam turizm gelirinde rekor seviyelere yaklaşmasına rağmen, Demirer'e göre tabloyu doğru okumak için turist profiline bakmak gerekiyor. Demirer, son yıllarda Avrupa pazarındaki ekonomik daralma, harcama eğiliminde düşüş ve daha fazla her şey dahil sistemine yönelim gibi nedenlerle İstanbul'daki restoran ve gastronomi işletmelerinin yabancı müşteri oranında gerileme olduğunu söyledi. Demirer ayrıca, otellerin açıkladığı yüzde 55 doluluk seviyelerinin geçmiş yıllardaki yüzde 75–80'lik oranlardan uzak olduğunu hatırlatarak, “Bu da gastronomi tarafına doğrudan yansıyor” dedi.
Rekor kırıyoruz ama şehir ekonomisi aynı ölçüde kazanmıyor
Demirer röportajın sonunda sezona dair çarpıcı bir özet yaptı: “65 milyon ziyaretçi ve 65 milyar dolar gelir çok değerli. Ama eğer bu artış döviz bazında pahalı kaldığımız için her şey dahil sistemine kayarak geliyorsa; şehir esnafı, restoranlar, gece hayatı, kültür-sanat bundan pay alamıyorsa o zaman tablo eksik kalıyor.”
Turizm Sohbetleri serisinin 3. bölümünü izlemek için:
https://youtu.be/wZ697xbt0sc?si=irh21K5rjNveSbaL
Turizm Sohbetleri serisinin 3. bölümünü dinlemek için:
https://open.spotify.com/episode/5hNm5KqpJc16Y12bY876H3?si=WXmEnhUrSnGmaEMgDwDx5w
Dördüncü bölümde gastronomi turizmi konuşuldu
Dördüncü bölümde ise Türkiye'de ve dünyada gastronominin turizm harcamaları içindeki payına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kaya Demirer, son 10 yılda gastronomi turizminin küresel ölçekte neredeyse iki kat büyüdüğüne dikkat çekti. Demirer, 2015'te 560 milyar dolar seviyesinde olan gastronomi turizmi hacminin 2025 itibarıyla 1,3 trilyon dolara ulaştığını, toplam turizm içindeki payının ise yüzde 7–8'den yüzde 11–12'ye çıktığını söyledi.
Türkiye'de de benzer bir eğilim olduğunu belirten Demirer, gastronominin turizm gelirleri içindeki payının 2015'te yüzde 6–7 bandındayken bugün yüzde 15'lere yaklaştığını ifade etti. Ancak her şey dâhil ve paket tur yapısı nedeniyle gastronominin gerçek katkısının net olarak ölçülmesinin zor olduğunun altını çizdi.
Türkiye'nin sıkça İspanya ile kıyaslandığını hatırlatan Demirer, iki ülkenin turist sayıları benzer olsa da kişi başı harcamada ciddi fark bulunduğunu belirterek, “İspanya kişi başı yaklaşık 1.400 dolar, Türkiye ise 1.000 dolar seviyesinde. Bu farkın kapanmasında gastronomi payının artması kritik rol oynuyor” dedi.
Demirer'e göre gastronomi, yalnızca turizm gelirlerini artırmakla kalmıyor; destinasyonun cazibesini güçlendirerek konaklama ve yan sektörleri de olumlu etkiliyor. Michelin gibi uluslararası derecelendirmelerin de gastronomi odaklı turist için önemli bir referans oluşturduğunu vurgulayan Demirer, Türk mutfağının kültür, tarih ve coğrafi işaretli ürünlerle birlikte küresel ölçekte çok daha güçlü bir konuma taşınabileceğini ifade etti.
Turizm Sohbetleri serisinin 4. bölümünü izlemek için:
https://youtu.be/HkkVUATrGYo?si=23s_IE2IK-nMx71Y
Turizm Sohbetleri serisinin 4. bölümünü dinlemek için:
https://open.spotify.com/episode/6BF3VeNOlLG7QO5boLgARc?si=xfpSAN0gTUmG9Ez6ntDDRA
İlgili kişi
Sezin Bulum
Marjinal Porter Novelli
sezinb@marjinal.com.tr
0537 465 82 25
Turizm Sohbetleri Hakkında:
Turizm Sohbetleri, Turizm Gazetesi'nin sektöre yönelik yeni içerik projesi olarak YouTube ve Spotify üzerinden yayınlanacak ve turizmin güncel gündemini ele alacak düzenli bir söyleşi serisidir. Her hafta yayınlanacak programda, turizm sektörünün tüm paydaşlarını ilgilendiren konular uzman görüşleriyle derinlemesine ele alınacak.