Toplumsal Tarih Akademi'den hayvan tarihine yeni bir bakış
Tarih Vakfı'nda düzenlenen toplantıda hayvanların tarihteki yeri ve insan-merkezci tarih yazımının sınırları tartışıldı.
Tarih Vakfı bünyesinde yayımlanan Toplumsal Tarih Akademi: Osmanlı-Türkiye Çalışmaları Dergisi'nin sekizinci sayısı, “Hayvan Tarihi” dosya konusuyla okurlarla buluştu. Özel sayı kapsamında düzenlenen lansman ve değerlendirme toplantısında, farklı disiplinlerden akademisyenler ve araştırmacılar bir araya gelerek hayvan tarihinin tarih yazımına getirdiği yeni perspektifleri ele aldı.
Tarih Vakfı'nın Eminönü'ndeki merkezinde gerçekleştirilen etkinlikte, özel sayıda makaleleri yer alan araştırmacılar çalışmalarını paylaşırken, hayvanların yalnızca tarihin arka planında yer alan unsurlar değil, tarihsel süreçlerin aktif aktörleri olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Toplantının açılışında konuşan özel sayı editörlerinden Deniz Dölek Sever, Türkiye'de eleştirel hayvan tarihi çalışmalarının henüz gelişmekte olan bir alan olduğuna dikkat çekerek, hayvanların geçmişi şekillendiren öznel varlıklar olarak tarih araştırmalarında daha görünür hale getirilmesinin önemini vurguladı. Sever, özel sayının disiplinlerarası bir yaklaşımın ürünü olduğunu belirterek, farklı alanlardan araştırmacıları ortak bir zeminde buluşturduğunu ifade etti.
Özel sayının editörleri Cihangir Gündoğdu ve İbrahim Can Usta ise sayının hazırlanma sürecinde farklı kurum ve akademik geleneklerden gelen araştırmacıların katkılarıyla zengin bir içerik oluşturulduğunu belirtti. Editörler, hayvanların tarih yazımına dahil edilmesinin yalnızca yeni bir araştırma alanı değil, aynı zamanda tarihe bakış biçimini dönüştüren bir yaklaşım sunduğunu dile getirdi.
Toplantıda söz alan araştırmacılar; Osmanlı ve Türkiye tarihinden farklı dönemleri, farklı hayvan türleri üzerinden ele alan çalışmalarını paylaşırken, hayvan tarihi araştırmalarının karşılaştığı metodolojik zorlukları da değerlendirdi. Programda yer alan sunumlar, insan-hayvan ilişkilerinin ekonomik, toplumsal, kültürel ve çevresel boyutlarını görünür kılan yeni araştırma alanlarına dikkat çekti.
Toplantının dikkat çeken konuşmalarından birini gerçekleştiren tarihçi Suraiya Faroqhi, Osmanlı kaynaklarında hayvanların izini sürmenin güçlüklerine değinerek özellikle kedilerin kent yaşamındaki dönüşen rolüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Faroqhi, günümüz İstanbul'unda sokak hayvanları etrafında oluşan dayanışma ağlarının yeni toplumsal ilişkiler yarattığını belirtti.
Toplumsal Tarih Akademi'nin “Hayvan Tarihi” özel sayısı, insan-merkezci tarih anlatılarının ötesine geçerek hayvanların tarihsel deneyimlerini, insanlarla kurdukları ilişkileri ve toplumsal dönüşümlerdeki rollerini inceleyen çalışmaları bir araya getiriyor. Özel sayı; çevre tarihi, kent tarihi, emek tarihi, bilim tarihi ve posthümanist çalışmalar gibi farklı alanlarla kurduğu ilişkiler sayesinde Türkiye'de hayvan tarihi araştırmalarına önemli bir katkı sunmayı hedefliyor.
Toplumsal Tarih Akademi'nin “Hayvan Tarihi” sayısı ve bu kapsamda gerçekleştirilen toplantı, geçmişi yalnızca insan hikâyeleri üzerinden değil, insan olmayan canlıların da tarihsel varlıklarını dikkate alarak yeniden düşünmeye davet eden önemli bir akademik girişim olarak öne çıkıyor.
Tarih Vakfı Hakkında
Tarih Vakfı, Türkiye'de tarih bilincinin gelişmesine katkıda bulunmak, tarih araştırmalarını desteklemek ve geçmişe ilişkin çoğulcu yaklaşımların yaygınlaşmasını sağlamak amacıyla çalışmalar yürütmektedir. Vakıf bünyesinde yayımlanan Toplumsal Tarih Akademi: Osmanlı-Türkiye Çalışmaları Dergisi, Osmanlı ve Türkiye tarihine ilişkin özgün akademik araştırmaları yayımlayan hakemli bir bilimsel yayın olarak faaliyet göstermektedir.